TENS nedir? Hangi hastalıklarda kullanılır?

TENS (Transkutanöz Elektriksel Sinir Stimülasyonu):

• Akut ve kronik ağrılı hastalıklarda analjezi için kullanılan elektroterapi yöntemidir.
• Frekansı 1-200 Hz, şiddeti 0.1-120 mA, atım süres, 50-400 mikrosaniyedir.
• Çoğunlukla pille çalışan, küçük taşınabilir cihazlar tercih edilmekle birlikte, şehir şebekesini kullanan büyük cihazlarda kullanılabilir.

Fizyolojik Etkisi:

• Duyu, motor, duyu-motor-nosiseptif liflerin seçilmiş olarak depolarize edilmesidir.

Etki Mekanizması Teorileri:

1. Kapı Kontrol Teorisi:

• Kalın afferent liflerin seçici olarak uyarılarak medulla spinalis seviyesinde geçişin kapatılmasıdır (Presinaptik inhibisyon)

2. Opiad Sistem:

• Ağrılı uyaran vererek daha üst seviyedeki inhibitör mekanizların aktive edilmesi ve bu yolla ağrı hafızalarının kırılmasıdır. (Postsinaptik inhibisyon)
• Endojen opiadlarının salınımını tetiklediği düşünülmektedir.

3. Lokal Vazodilatasyon Teorisi:

• TENS’in miyofasial semptomlu hastalarda lokal vazodilatasyon oluşturduğu yönündedir.

4. Akupunktur Teorisi:

• TENS’in, enerji akışını etkileyecek akupunktur noktalarını stimüle etmek için kullanıldığı ve böylece ağrıya neden olan durumu değiştirdiği savunulmaktadır.

Çeşitleri

1.Konvansiyonel TENS (Geleneksel TENS):

• Yüksek frekanslı, kısa süreli akım.
• Frekansı 60-80 Hz, akım geçiş süresi 50-100 mikrosaniyedir.
• Kas kontraksiyonu yoktur.
• Kolay tolere edilir.
• A-alfa ve beta liflerini uyarır. (Kapı kontrol teorisi)
• Etkisi hızlı başlar, çabuk kaybolur.
• Uzun süre uygulanabilir, tekrarlanmasında sakınca yoktur.

2.Akupunktur TENS:

• Düşük frekanslı, uzun süreli, yüksek şiddette uyarı verir.
• Frekansı 1-5 Hz, akım geçiş süresi 150-200 mikrosaniyedir.
• Çok hafif rahatsızlık hissi verir.
• Gözlü görülür kas kontraksiyonu vardır.
• C sinir liflerini etkiler. (Beta-endorfin ve enkefalin salınımını tetikler)
• Tedavi süresi genellikle 30-60 dakikadır.
• Etkisi birkaç saat gecikebilir, fakat birkaç saat devam eder.

3.Kısa, Şiddetli TENS:

• Yüksek frekanslı, uzun süreli akım.
• Frekansı 60-120 Hz, akım geçiş süresi 200 mikrosaniyedir.
• C sinir liflerini aktif eder. (Karşıt irritasyon oluşturur)
• Tetanik kas kontraksiyonu oluşur.
• Tedavi süresi genellikle 10-15 dakikadır.

4.Burst TENS (Patlayıcı TENS):

• Kesikli yüksek ve alçak frekanslı akımlar birbirini izler.
• Yüksek frekans 50-100 Hz, alçak frekans 1-10 Hz.
• Gözle görülür kas kontraksiyonu oluşur.
• Analjezinin başlaması birkaç saati bulabilir,fakat saatlerce devam eder.
• Tedavi süresi 30-60 dakikadır.

5.Modülasyon TENS:

• Frekans ve amplitüd otomatik olarak değişir.
• Akomodasyon ve duyusal adaptasyona engel olabilmek için geliştirilmiştir.

Elektrotların Yerleştirilmesi:

• Her hastaya uygulanabilir spesifik elektrot yerleşim yeri yoktur.
• Mümkünse, elektrotlar hastanın erişebileceği bir vücut kısmına yerleştirilmelidir.

Stimülasyon alanları:

1. Ağrılı nokta
2. Periferik sinirin yüzeyel noktası
3. Dermatom alanı
4. Tetik veya akupunktur noktaları
5. Miyotomlar
6. Motor alanlar

• Tedavide seans süresi değişkendir.
• Genellikle 30-60 dk arası tavsiye edilir.
• Günde toplam 8 saat, üç haftalık uygulama en sık önerilen formdur.
• Postoperatif ağrı gibi özel durumlarda 48 saat sürekli uygulanabilir.
• Başlangıçta genellikle konvansiyonel TENS tercih edilir ağrıda rahatlama olmazsa diğer modlara geçilir.

Endikasyonları:

• Çeşitli hastalıklarda ağrının tedavisinde kullanılır;
• Kronik ağrılar,
• Bel ağrısı,
• Artrit,
• Doğum ağrısı,
• Sırt ağrısı,
• Cerrahi ağrı,
• Migren,
• Nöropatik ağrı,
• Menstrüel ağrı,
• Baş ağrısı,
• Romatizmal ağrılar vb.

Kontrendikasyonları:

• Pacemaker kullananlarda,
• Kardiyak sorunu olanlarda göğüs ön duvarı üzerine,
• Gebelikte abdominal ve pelvik bölgeye,
• Transservikal alana,
• Göz ve mukozalar üzerine,
• Epilepsi, SVO geçiren hastalarda baş ve boyun bölgesine.

Kaynak:

• Dr. Serap Alper – Transkütan Elektriksel Sinir Stimülasyonu – Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
• Doç. Dr. Ela Tarakcı – Transkütanöz Elektriksel Sinir Sitimülasyonu – Fiziksel Modaliteler ve Elektroterapi