Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu nedir? Nasıl uygulanır?

Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu (FES):

• Sinirsel fonksiyonu bozulmuş paralize kasların fonksiyonel, yararlı bir hareketi gerçekleştirebilmeleri için elektrik akımı ile uyarılmalarıdır.
• FES fonksiyonu arttıran spesifik bir etkiye sahiptir fakat direkt olarak fonksiyon kazandırmaz.
• Sağlam bir alt motor nöron, nöromusküler kavşak ve kontraktil kastan oluşan motor ünitede kontraksiyon oluşturmasının yanı sıra, duyu yollarını da etkileyerek temel refleks mekanizmalardan da yararlanır.
• Stimülasyon şiddeti: 15-120 Volt.
• Frekansı: Üst ekstremite optimal 12-15 Hz, alt ekstremite optimal 18-25 Hz’dir.
• Süresi: Optimal 0.3 ms’dir.
• Atım süresi: Optimal 300 mikrosaniyedir.
• Amplitüt: Doğal kasılmaya benzerlik göstermesi için giderek artan şekilde ayarlanır.

Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu Uygulamasının Amaçları:

• Paralize kasların fiziksel kondisyonunu arttırmak
• Spontan iyileşme sürecini hızlandırmak
• Merkezi sinir sistemi düzeyinde, kaybedilmiş motor fonksiyonunu rehabilite etmek
• Ambulasyona yardımcı olmak
• Spastisiteyi azaltmak
• Serebral palsi, hemipleji gibi durumlarda nöromotor gelişimi hızlandırmak
• Lokomotor sistemde oluşan deformiteleri düzeltmek
• Ortez ile birlikte kontrolü sağlamak

FES Uygulamasında Hasta Seçimi

• Spastisitenin aşırı olmaması
• Alt motor nöron lezyonu olmaması
• Ambulasyon olması
• Eklem kontraktürlerinin olmaması
• Cilt ve periferik dolaşım sorunu olmaması
• Diyabet, polinöropati, alkolizm olmaması
• Elektriğe hassasiyet olmaması
• Psikososyal uyumluluk
• İletişim kurulabilirlik

Elektrot Tipleri:

• Yüzeyel elektrotlar
• Perkutan elektrotlar: Deri altı dokuya yerleştirilir.
• İmplante sistemler: Kas içi veya sinire yakın yerleştirilir.

FES Şekilleri:

• Unilateral tek kanallı
• Bilateral tek kanallı
• İki kanallı
• Çok kanatlı

Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu (FES) Sistemleri:

• EMG-Trigger nokta stimülasyonu
• Parastep
• Nöroprotez
• Hibrit ortezler

Endikasyonları:

• İnme
• Serebral palsi
• Spinal kord yaralanmaları
• Santral sinir sistemi hastalıkları

Kontrendikasyonları:

• İleri spastisite
• Periferik lezyonlar
• Osteoporoz
• Bası yaraları
• İleri kas atrofileri
• Obezite
• Deri irritasyonu
• Motivasyon azlığı
• Pacemaker kullanımı

Kaynak:

• Dr. Özge Ardıçoğlu - Fonksiyonel Elektriksel Stimülasyon - Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon
• Uzm. Fzt. S. Nilay Baydoğan Arman - Fonksiyonel Elektrik Stimülasyonu - Fiziksel Modaliteler ve Elektroterapi