Hemipleji’de Bobath Tekniği (Nörogelişimsel Tedavi)

Hemiplejik hastalarda Bobath Tekniği:

• Nörogelişimsel Tedavi ya da Sinir Sisteminin Gelişimine Yönelik Tedavi olarak da bilinir.
• Üst motor nöron lezyonlu hastalara (serebral palsi, hemipleji) yönelik geliştirilmiştir.
• Hasta değerlendirmesi tedavinin başında yapılsa da tedavi süresince devam eder.
• Hasta bütün olarak ele alınır.
• Hastanın bilinçlendirilmesi ve hasta yakınlarının eğitimi önemlidir.
• Bobath’a göre üst motor nöron lezyonlu hastalarda normal motor davranışın ortaya çıkışını engelleyen, anormal postural tonus ve primitif postural reaksiyonlardır.
• Kas kuvvetindeki değişimler ikincil problemlerdir.
• Tedavinin temeli kas tonusunun normalleştirilmesi ve primitif postural reaksiyonların inhibisyonudur.
• Bobath’a göre normal postural reaksiyonlar, normal harekete zemin hazırlar.
• Postural reaksiyonlar, subkortikal düzeyde kontrol edilen otomatik hareketler olsa da aktif hareketlerdir.

Bobath tekniğinin temeli bu otomatik postural reaksiyonlar şunlardır:

• Doğrulma reaksiyonları
• Denge reaksiyonları
• Kasların postür değişikliklerine otomatik adaptasyonu

Anormal postural refleks aktivite sorumlu olanlar şunlardır:

• Assosiye reaksiyonlar
• Serbestlenen asimetrik tonik boyun refleks aktivitenin etkileri
• Serbestlenen pozitif destekleme reaksiyonunun etkileri.

Bobath Tekniğinde Hasta Değerlendirmesi:

• Genel sağlık durumu
• Postural tonus ve farklı pozisyon ve hareketlerde tonus değişimleri
• Postür ve hareket paternlerinin kalitesi
• Fonksiyonel olarak yapabildikleri ve yapamadıkları, nedenleri
• Duyu kaybı ve motor performansa etkileri

Duyu Testleri

1. Pozisyon hissi ve hareket testleri
2. Basınç ve hafif dokunma için testler
3. Stereognozi testleri.

Bobath Tekniğinde Tedavi:

Flask dönem:

• Pozisyonlama: Bobath tekniğinde pozisyonlama refleks inhibe edici paterne (RİEP) göre yapılır:

1. Skapula protraksiyon
2. Omuz abduksiyon-eksternal rotasyon
3. Dirsek abduksiyon
4. Önkol supinasyon
5. El bileği ekstansiyon
6. Parmaklar ekstansiyon
7. Başparmak abduksiyondadır.

• Yatakta dönme eğitimi
• Tonus normalleştirme çalışmaları: Gövde elongasyonu, omuz protraksiyonu, bazı stimulasyon teknikleri
• Oturma, ayakta durma ve yürümeye hazırlık eğitimi: Gövde denge egzersizleri, bacak kontrolü egzersizleri, ayağa kaldırma çalışmaları.

Spastisite dönemi:

• Ayakta durma
• Ağırlık aktarımı
• Yürüme eğitimi
• Kol hareketlerinin kontrolü, dirseğin bağımsız ve kontrollü hareketleri
• Ev için egzersiz eğitimi

Nispi iyileşme dönemi:

• Spastisite azalmıştır.
• Hasta yürür ve eline konan cisimleri tutabilir.
• Yürüme, kol ve el çalışmalarına ağırlık verilir.
• İş-uğraşı tedavi yaklaşımı önemlidir.

Kaynak:

• Dr. Şehim Kutlay – Nörorehabilitasyonda Kullanılan Özel Kinezyoterapi Yöntemleri – Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon